धन्य वचन—भाग 6 धन्य दयावन्तहरू
(English Version: “Blessed Are The Merciful”)
यो पद मत्ती 5:3-12 मा समावेश धन्य वचनको शृङ्खलाको छैटौं भाग हो। यस खण्डमा, प्रभु येशूले आफ्नो चेला भएको दाबी गर्ने हरेकको जीवनमा उपस्थित हुनुपर्ने 8 मनोवृत्तिहरूको वर्णन गर्नुभएको छ। यस लेखमा, हामी पाँचौं मनोवृत्ति अर्थात् मत्ती 5:7 मा वर्णन गरिएझैं दयाको मनोवृत्तिलाई हेर्नेछौं, “धन्य दयावन्तहरू, किनभने तिनीहरूले दया पाउनेछन्।”
*******************
जोन वेस्ली जर्जियामा मिसनरी हुँदा राज्यपालजेम्स ओग्लेथोर्पेको एक जना दास थियो जसले एक जग दाखरस चोरेर पियो। ओग्लेथोर्पले त्यो मानिसलाई पिट्न चाहन्थे, त्यसैले वेस्ली ओग्लेथोर्पमा गए र दासको लागि बिनती गरे। अनि राज्यपालले भने, म बदला चाहन्छु। म कहिल्यै क्षमा गर्दिनँ। जोन वेस्लीले भनेका थिए, “म परमेश्वरमा आशा गर्दछु, महोदय, तपाईंले कहिल्यै पाप गर्नुहुन्न।”
वेस्लीको समयमा मात्र होइन तर येशूको समयमा पनि दयालाई अक्सर तुच्छ ठानिन्थ्यो। ग्रीक र रोमीहरूको लागि दया देखाउनु कमजोरीको संकेत थियो। एक जना रोमी दार्शनिकले यसो भने, “दया आत्माको रोग हो।”
त्यस प्रकारको संस्कृतिमा आएर येशूले यी डरलाग्दा शब्दहरू उच्चारण गर्नुभयो, “धन्य दयावन्तहरू, किनभने तिनीहरूले दया पाउनेछन्।” [मत्ती 5:7]। यी शब्दहरूले हाम्रो संस्कृतिलाई समेत झकझकाउँछ, जसले हामीलाई चोट पुऱ्याउनेहरूप्रति प्रतिशोध, कटुता र उदासीनता बढाउँछ। तैपनि, येशूले आफ्ना चेलाहरूलाई दयाको मनोभाव देखाउन आह्वान गर्नुभयो। प्रतिसंस्कृति जीवनको लागि अर्को बोलाउ!
येशूले दया, आत्माको रोग हुनुको सट्टा, पाप भनिने यस रोगको नियन्त्रणमा नरहने आत्माको चिन्ह हो भन्नुभएको छ। यो त्यस्तो जीवनशैली हो जुन “धन्य” जीवन हो—परमेश्वरको अनुमोदन प्राप्त गर्ने जीवन!
दया परिभाषित।
“दया” अङ्ग्रेजी भाषाको सबैभन्दा सुन्दर शब्दहरू मध्ये एक हो र निश्चित रूपमा मसीही विश्वासमा सबैभन्दा बहुमूल्य सत्यहरू मध्ये एक हो। एउटा युनानी शब्दकोशले दयालाई “करुणा महसुस गर्ने र विशेष गरी खाँचोमा परेका व्यक्तिप्रति दया देखाउने नैतिक गुण भनेर परिभाषित गरेको छ। यसले मानव दया र मानवजातिप्रति परमेश्वरको कृपालाई सङ्केत गर्न सक्छ।”
मलाई विश्वास छ, यसपछिको कथाले हामीलाई “दया” भन्ने शब्द राम्ररी बुझ्न मदत गर्नेछ।
अलेक्जेन्डर महानको सेनाका एक जना सिपाहीलाई उनीहरूलाई छोडेर भागदै गरेको पक्रियो। अनि तिनको सजाय मृत्यु थियो। त्यसैले तिनकी आमा आएर अलेक्जेन्डरलाई बारम्बार बिन्ती गरिन् र भनिन्, “कृपया दया गर्नुहोस्।” अलेक्जेन्डरले जवाफ दिए, “उहाँ दयाको योग्य हुनुहुन्न।”
बुद्धिमान् आमाले यस्तो जवाफ दिइन्: “यदि तिनी यसको हकदार थिए भने, यो दया हुने थिएन।”
त्यसकारण, दया त्यस्तो कुरा होइन जुन दिइएको छ वा प्राप्त गरिएको छ किनभने एक व्यक्ति यसको योग्य छ। दया एक यस्तो कार्य हो जसले कुनै आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्छ, चाहे त्यो आध्यात्मिक, शारीरिक वा भावनात्मक आवश्यकता नै किन नहोस्। एक जना लेखकले दयालाई यसरी वर्णन गरे: “दयाले चोटलाई बुझ्छ; चोट महसुस गर्दछ र चोट निको पार्न चाल चलाउँछ।” अर्को शब्दमा, दयाले मनलाई समावेश गर्दछ कि यसले चोटलाई बुझ्दछ; यसमा भावनाहरू समावेश छन् जसमा यसले चोट महसुस गर्दछ, र यसमा इच्छा समावेश छ कि यसले चोट निको पार्ने कार्य गर्दछ।
परमेश्वरको दयाको प्रदर्शन।
के परमेश्वरले हामीप्रति यसरी नै दया देखाउनुभएन र? पापले हामीलाई कसरी चोट पुऱ्याएको छ भनेर उहाँले देख्नुभयो र दयाले उत्प्रेरित भएर हाम्रो पापको समस्या निको पार्न आफ्नो पुत्रलाई पठाएर काम गर्नुभयो। तपाईं देख्नुहुन्छ, परमेश्वरले हामीलाई हाम्रो पापको योग्य दण्ड दिनुहुन्न—जुन न्याय हो—तर दयामा, यो नदिने छनौट गर्नुहुन्छ र, उहाँको अनुग्रहमा, उहाँतिर फर्कने सबैलाई नयाँ जन्म दिनुहुन्छ। यसैकारण पत्रुसले यस्तो लेखे, “उहाँको महान् कृपाले मृतकबाट येशू ख्रीष्टको पुनरुत्थानद्वारा एउटा जीवित आशाको निम्ति हामी नयाँ गरी जन्मेका छौं।” [1 पत्रुस 1:3]। पावलले परमेश्वरलाई “दयामा धनी” भनी वर्णन गरे [एफिसी २:४]। हिब्रूहरूको पुस्तकका लेखकले हामीलाई परमेश्वरको अनुग्रहको सिंहासनमा निर्धक्क भई जान निमन्त्रणा दिन्छन्, जहाँ हामी “दया पाउन सक्छौं र हाम्रो खाँचोको समयमा हामीलाई मदत गर्न अनुग्रह पाउन सक्छौं” [हिब्रू 4:16]।
पुरानो नियमका अगमवक्ता मीकाले मीका 7:18 मा परमेश्वरको दयाको वर्णन कसरी गर्छन्, मलाई मन पर्छ, “तपाईंजस्तो परमेश्वर को छ र, जसले पाप–क्षमा गर्नुहुन्छ, र आफ्नो निज उत्तराधिकारका बाँकी रहेकाहरूको अपराध माफ गरिदिनुहुन्छ? तपाईं सधैँसम्म रीस गर्नुहुन्न, तर कृपा गर्नमा खुशी हुनुहुन्छ।” पापीहरू जो हामी परमेश्वरको इन्साफबाहेक अरू केहीका हकदार छैनौं। तैपनि, मीका यसो भन्छन् कि परमेश्वरले त्यो इन्साफ लाई रोक्नुभएको मात्र होइन, बरु दया देखाउन आनन्दित हुनुहुन्छ। हामीले उहाँलाई धेरै चोट पुर्याए तापनि उहाँ हिचकिचाउनुहुन्छ वा केहि गर्न अनिच्छुक हुनुहुन्छ।
हामीले दया देखाउनु आवश्यक छ।
उही मीकाले अघिल्लो अध्यायमा भने, “ए मानिस, जे असल छ, त्यो उहाँले तँलाई देखाउनुभएको छ। र परमप्रभुले तँबाट के चाहनुहुन्छ? केवल यति, ठीकसित काम गर्नू र कृपालाई प्रेम गर्नू र तेरा परमेश्वरसित विनम्र भएर हिँड्नू।” [मीका 6:8]। परमेश्वरले आफ्ना जनहरूबाट के चाहनुहुन्छ, के तपाईं ध्यान दिनुहुन्छ? न्यायपूर्ण काम गर्न, दयालाई प्रेम गर्न र नम्रतापूर्वक हिंड्न। म दोस्रो “दया”—मा ध्यान केन्द्रित गर्न चाहन्छु। दया देखाउन आनन्दित हुनुहुने उही परमेश्वरले आफ्ना जनहरूलाई दया देखाउन मात्र होइन तर दया देखाउन “प्रेम” गरेको चाहनुहुन्छ [मीका 7:18]!
सरल शब्दमा भन्ने हो भने, परमेश्वरको कृपा पाएकाहरूले परमेश्वरले अरूलाई देखाउनुभएको जस्तै मनोवृत्तिका साथ, त्यस्तै प्रकारको दया देखाउनुपर्छ। येशूले यहाँ मत्ती 5:7 र लूका 6:36 मा भन्नुभएको कुरा ठीक यही हो, “जसरी तिमीहरूका पिता दयालु हुनुहुन्छ, त्यसरी नै दयालु बन।”
याद गर्नुहोस्, येशूले धन्य वचनमा साँचो विश्वासीहरूको जीवनशैली वर्णन गर्नुहुन्छ, विशेष गरी तिनीहरू जसले दया पाएका छन्। तिनीहरूले साँच्चै दया पाएका छन् भनेर कसरी पक्का हुन सक्छन्? यो अरूलाई दया देखाएर हो। यी व्यक्तिहरू, जसलाई येशूले दयालु व्यक्तिको रूपमा उल्लेख गर्नुभयो, परमेश्वरले अनुमोदन गर्नुभएको व्यक्तिहरू हुन्। परमेश्वरको अनुग्रह प्राप्त गर्नेहरू तिनीहरू हुन्। तिनीहरू धन्यको छन् र अन्ततः तिनीहरूले यस संसारबाट प्रस्थान गर्दा परमेश्वरको मुक्तिको कृपाको पूर्ण अभिव्यक्ति प्राप्त गर्नेछन्।
दया नदेखाउनुको खतरा।
दया देखाउन इन्कार गर्दा गहिरो असर पर्छ। येशूले यहाँ भन्नुभएको छ कि दयालुहरूले मात्र दया पाउनेछन्। अनि याकूबले आफ्नो पत्रमा यस सन्दर्भमा कडा भाषा प्रयोग गरेका छन्। याकूब 2:12-13 मा यसो भनिएको छ, “यसकारण तिमीहरूको बोली र व्यवहार स्वतन्त्रताको व्यवस्थाबमोजिम न्याय पाउनेहरूका जस्तै होस्। 13 किनकि जुन मानिसले कृपा गरेको छैन, त्यसको न्याय कृपाविना नै हुन्छ। कृपा न्यायमाथि विजयी हुन्छ।” दया र न्याय दुई विपरीत हुन्। हामीले जे पाउँछौं, त्यो नै हामीले दिनेछौं र भविष्यमा हामीले पूर्ण अर्थमा पाउनेछौं।
यदि हामीले परमेश्वरको दया पाएका छौं भने, हामी यस जीवनमा अरूलाई दिनेछौं, र भविष्यमा हामीले पूर्ण अर्थमा परमेश्वरको दया पनि पाउनेछौं। तर यदि हामीले परमेश्वरको दया पाएका छैनौं भने, हामीले यस जीवनमा अरूलाई दिनेछैनौं, र भविष्यमा हामीले उहाँको दया पाउनेछैनौं। बरु, हामीले भविष्यमा उहाँको न्याय मात्र पाउनेछौं। यो याक़ूबले भनेको हो।
तपाईं देख्नुहुन्छ, संसारले बदला लिन स्वाद पाउँछ। यो रातभर जाग्राम बस्छ, कसरी बदला लिने भनेर योजना बनाउँदछ। तर हामी विश्वासीहरूले बदला लिने सोचाइलाई घृणा गर्नुपर्छ तर खाँचो परेकाहरूलाई दया देखाउन आनन्दित हुनुपर्छ। तर [तिनीहरूका दुष्ट कामहरूलाई अनुमोदन नगरी] दया दिएर हामी आशा गर्न सक्छौं कि तिनीहरूलाई तिनीहरूको दुष्टताबाट फर्कन मदत गर्न सक्छौं। निस्सन्देह, पश्चात्ताप नगरी साँचो मिलाप हुन सक्दैन। तर दयाले अर्को व्यक्तिलाई फर्केर क्षमा माग्न उत्प्रेरित गर्ने र यसरी मिलाप गर्ने शक्ति राख्छ।
दया की सुंदरता।
दया एक सुन्दर कुरा हो। यदि यो अनुपस्थित भएको भए, तपाईं र म दुबै अनन्त दण्डको लागि दोषी हुनेछौं। धन्यबाद, परमेश्वरको कृपाले हामीलाई अनन्त पीडाको सट्टा अनन्त आनन्दको अनुभव गर्न ख्रीष्टद्वारा मार्ग प्रदान गरेको छ। यसबाहेक, जब हामी जीवनको एक तरीकाको रूपमा निरन्तर दयालु मनोवृत्ति देखाउँछौं, हामी स्पष्ट रूपमा देखाउँछौं कि हामीले परमेश्वरको बचाउने दया पाएका छौं र भविष्यमा यसलाई पूर्ण रूपमा प्राप्त गरिरहनेछौं। यो अटल आश्वासनले हाम्रो मुक्तिको वास्तविकता पुष्टि गर्दछ। एक आलोचनात्मक मानसिकताले विवाह सहित सबै सम्बन्धहरूमा आत्मीयतालाई हानि पुर्याउँछ। यदि एक वा दुवै साझेदारहरूले लगातार एकअर्काको आलोचना र न्याय गर्छन् भने, आत्मीयता कसरी फस्टाउन सक्छ? दुवै व्यक्तिले एकअर्काबाट दूरी चाहनेछन्।
त्यसैले अगमवक्ता मीकाले भनेझैं हामीले “दयालाई प्रेम” गर्नुपर्छ। यो परमेश्वरको हृदय हो र हामीले उहाँको मार्ग अनुकरण गरेको उहाँ चाहनुहुन्छ। हाम्रो घरमा, विशेष गरी हाम्रा पति–पत्नीसितको हाम्रो सम्बन्धमा यो भन्दा राम्रो ठाउँ अरू कुनै छैन।
एउटी स्वास्नी नयाँ गाडी चलाउँदै गर्दा दुर्घटनामा परेकी थिइन्। पतिले के भन्लान् भनेर चिन्तित र चिन्तित हुँदै तिनले बिमाका कागजातहरू पुनः प्राप्त गर्न पञ्जाको डिब्बा खोलिन्।
जब उनले यसलाई बाहिर निकालिन्, उनले आफ्नो पतिको हस्तलिपिमा एउटा लेख देखिन्, “प्रिय मरियम, जब तपाईंलाई यी कागजातहरू चाहिन्छ, सम्झनुहोस् कि यो तपाईं हो जुन मलाई मनपर्छ, कार होइन!”
हामी सबै अस्तव्यस्त र असिद्ध पापीहरू छौं। त्यसैले दया बिना सम्बन्ध कायम रहन सक्दैन। र जहाँ दया छैन, त्यहाँ कुनै वास्तविक आत्मीयता छैन। हो, वैवाहिक सम्बन्ध अझै चल्न सक्छ र यो जोडी दशकौंसम्म सँगै बस्न सक्छ। तर यो स्वस्थ विवाह होइन। यो त्यस्तो विवाह होइन जहाँ आत्मीयता लाई बढावा दिइन्छ।
एक पटक एक जना मानिसले आफ्नो पास्टरलाई आफ्नी पत्नीसित भइरहेको तर्कबारे बताए। अनि जब पास्टरले विस्तृत विवरण मागे, तिनले भने, “हरेक चोटि हामी झगडा गर्दा मेरी पत्नी ऐतिहासिक हुन्छिन्।” पास्टरले भने, “तपाईंको मतलब उन्मादपूर्ण हो। “अहँ,” पतिले भने। “ऐतिहासिक। उनले 20-30 वर्षअघिका घटनालाई उठाइन्।”
तपाईं देख्नुहुन्छ, जहाँ यस प्रकारले कुराहरु याद कायम गरिएको छ, त्यहाँ वास्तविक घनिष्ठताको कुनै सम्भावना छैन। स्वस्थ सम्बन्धको कुनै सम्भावना छैन। यसैले दया स्वस्थ सम्बन्धको कुञ्जी हो। दयाद्वारा नै हाम्रो परमेश्वरसित सम्बन्ध छ। अनि दयाद्वारा नै हामी अरूसित सम्बन्ध राख्न सक्छौं।
दया देखाउन कसरी वृद्धि गर्ने।
त्यसोभए, हामी दयालाई कसरी प्रेम गर्न सक्छौं? दया देखाउँदा हामी कसरी आनन्दित हुन सक्छौं? हाम्रा पापहरू र हाम्रो क्षमा प्राप्त गर्नको लागि क्रुसमा परमेश्वरको पुत्रको पीडाद्वारा हामीले प्राप्त गरेको क्षमालाई निरन्तर रूपमा चिन्तन गरेर। यस सत्यलाई सम्झना गरेर: “म नरकको योग्य छु। तैपनि, हे परमेश्वर, तपाईंले ममाथि दया देखाउनु भएको छ र गरिरहनुभएको छ—म भयानक पापी हो! येशू, जब म तपाईंलाई देख्छु, म दयाको पूर्ण अवतार देख्छु। मलाई तपाईंजस्तै हुन मदत गर्नुहोस्।”
जब हामी यस्तो मनोवृत्ति पछ्याउँछौं, तब हामी यसो भन्न सक्नेछैनौं, “जसले मलाई ठेस पुऱ्याएको छ, उसलाई म दया देखाउनेछैनँ।” हामी क्रूसलाई हेरिरहन सक्दैनौं र क्रूसमा टाँगिएका मुक्तिदातालाई रगत बगेको देख्न सक्दैनौं र हाम्रा पापहरूको लागि पीडामा चिच्याइरहेको देख्न सक्दैनौं र अझै पनि भन्न सक्दैनौं, “म अमुक र अमुकलाई क्षमा गर्न सक्दिन। तिमीलाई थाहा छैन तिनीहरूले मलाई कति चोट पुऱ्याएका छन्। तिनीहरू दयाको योग्य छैनन्।” तर मानिसहरू, यदि तिनीहरू यो योग्य थिए भने, यो बिल्कुल दया हुनेछैन। के यो हुनेछ?
जति धेरै हामी हाम्रा पापहरूलाई हेर्छौं, त्यति नै हामी क्रूसमा येशूलाई हेर्छौं, र त्यति नै हाम्रो कठोर हृदय पग्लनेछ। हामीले असीम पवित्र परमेश्वरलाई कत्तिको चोट पुऱ्याएका छौं र उहाँले हामीलाई कत्ति ठूलो दया देखाउनुभएको छ र हामीलाई अझै पनि उहाँको दयाको कत्ति को खाँचो छ, हामीले त्यति नै देख्नेछौं। अनि जब हामी त्यो देख्छौं, त्यति नै हामी आफूमाथि भएका सानातिना र ठूलठूला अपराधहरू क्षमा गर्न तयार हुनेछौं र अरूलाई दया देखाउन चाहन्छौं।
अन्तिम विचार।
के तपाईंको जीवनमा कसैलाई दया देखाउन आवश्यक छ? तब तिनीहरूलाई दिनुहोस्। मेरो मतलब केवल एक दायित्वको रूपमा दया प्रदान गर्नु होइन, “मैले दया देखाउनु पर्छ” भन्ने मनोवृत्तिको साथ एक प्रकारको घृणित कर्तव्य हो। बरु, “मैले दया देखाउन पाउँछु, मैले स्वतन्त्र रूपमा प्राप्त गरें, म स्वतन्त्र रूपमा दिनेछु!” भन्ने मनोवृत्तिका साथ यस्तो गर्नुहोस्। तर त्यो तब मात्र हुन सक्छ जब तपाईं दयालाई प्रेम गर्नुहुन्छ। अनि तपाईंले आफ्नो जीवनमा परमेश्वरको दयामा बढीभन्दा बढी प्रतिबिम्बित गर्नुभयो भने मात्र तपाईंले दयालाई प्रेम गर्न सक्नुहुन्छ [रोमी 12:1-2]।
नबिर्सनुहोस्, दया देखाउनुको विकल्प छैन। यो छुटकारा पाएको हृदयको स्पष्ट प्रमाण हो। दया प्राप्त गर्नु भनेको हाम्रो नयाँ जन्मको सुरुवात तब भएको थियो जब आत्माको दीनतामा, हामीले हाम्रा पापहरूको लागि विलाप गऱ्यौं र नम्रताका साथ दयाको लागि ख्रीष्टतिर फर्क्यौं। अनि जब उहाँले हामीलाई बचाउनुभयो, उहाँले पवित्र आत्माद्वारा धार्मिकताको लागि भोक र तिर्खाको लागि हामीमा काम गर्न थाल्नुभयो—यस्तो जीवन जसले हाम्रो दैनिक जीवनमा परमेश्वरका धार्मिक आज्ञाहरू पछ्याउँदछ—हामीलाई ठेस पुऱ्याउनेहरूलाई दया गर्न आनन्दित हुने परमेश्वरको आज्ञाबाट सुरु हुन्छ।
त्यसोभए, म तपाईंलाई सोध्न चाहन्छु, “के तपाईंले व्यक्तिगत रूपमा परमेश्वरको बचाउने दयालाई अनुभव गर्नुभएको छ?” यो सम्भव छ कि तपाईंले खाँचोमा परेकाहरूलाई दया देखाउन संघर्ष गर्न सक्नुहुन्छ किनभने तपाईंले आफैंले यो अनुभव गर्नुभएको छैन। सायद तपाईंले आफ्ना पापहरूको कुरूपतालाई पूर्ण रूपमा चिन्नुहुन्न र क्रुसमा दया खोज्नुभएको छैन। यदि यो मामला हो भने, म तपाईंलाई प्रार्थना गर्न र तपाईंको पापहरूको कुरूपतामा तपाईंको आँखा खोल्न र तपाईंलाई क्रुसमा डोर्याउनको लागि परमेश्वरसँग अनुरोध गर्न प्रोत्साहित गर्दछु, जहाँ तपाईंले उहाँको दया प्राप्त गर्न सक्नुहुन्छ। यो शुरुवात बिन्दु हो जहाँबाट तपाईले अरूलाई दया देखाउने क्षमता प्राप्त गर्नुहुनेछ। र यसले, बदलामा, तिनीहरूलाई ख्रीष्टतर्फ फर्कन मद्दत गर्नमा शक्तिशाली प्रभाव पार्न सक्छ।
नबिर्सनुहोस्, डाँडाको उपदेशमा पाइने शिक्षाहरू येशूले हाम्रो अनुहारमा राख्नुभएको ऐना हो जसले हामीलाई हामी साँच्चिकै परमेश्वरका सन्तान हौं कि होइन भनेर बुझ्न मदत गर्छ। के तपाईं साँच्चै परमेश्वरको सन्तान हुनुहुन्छ? यदि त्यसो हो भने, यस अर्थमा येशूका यी शब्दहरू तपाईंमा लागू हुन्छ भनेर तपाईं ढुक्क हुन सक्नुहुन्छ।
वास्तवमा दयावन्तहरू धन्यको छन्, किनकि सबै दयालाई मूर्त रूप दिनुहुने येशू आफ्नो राज्य स्थापना गर्न आउनुहुँदा तिनीहरू र तिनीहरूले मात्र दया पाउनेछन्!